Yuval Harari (autor m.in. słynnego „Sapiens” oraz „Krótkiej historii informacji”) postawił tezę, że my ludzie, z gatunku home sapiens mogliśmy rozwinąć się i osiągnąć tak wiele, tylko dlatego, że nauczyliśmy się ze sobą współpracować.
Dziś stoimy w obliczu zmian, które na nowo zdefiniują naszą rolę na tym świecie i wystawią na próbę nasze umiejętności współpracy. I to nie tylko umiejętności współpracy w ramach tego samego gatunku, ale przede wszystkim umiejętności współpracy z nowym gatunkiem, który pojawił się obok nas na scenie świata – ze sztuczną inteligencją.
Badacze trendów, naukowcy, autorytety w dziedzinie technologii przewidują, że w przyszłości umiejętności współtworzenia i współdziałania z AI, będą wyjątkowo potrzebne i wyjątkowo cenione niemal we wszystkich obszarach życia.
Dlatego jeśli myślisz o swojej przyszłości poważnie, nie wykorzystuj AI do „wyręczania” Cię w zadaniach, które możesz i potrafisz wykonać, ale współpracuj z nią, by wykorzystywać możliwości i rozwijać swój potencjał i być coraz lepszym/lepszą w danej dziedzinie.
AI sama pisze słabo, a dodatkowo osłabia naszą umiejętność formułowania myśli
Pewnie wielokrotnie w ciagu ostatniego tygodnia zdarzało Ci się „zachwycić” możliwościami algorytmów. Z każdym nowym modelem, takie narzędzia jak ChatGPT czy Gemini stają się coraz lepsze w pisaniu – to fakt.
Nie robią błędów ortograficznych, nie zapominają o przecinkach i nie wstawiają podwójnych spacji. Teksty przez nie tworzone, choć nie zawsze, często mają sporo sensu, bywają zabawne, brzmią inteligentnie. Nie wymagają tylu rund korekty, co te tworzone przez człowieka.
Niestety, nawet gdy logicznie i poprawnie zbudowane, zwykle pozbawione są charakteru, emocji, autentyczności, przez co stają się mniej angażujące i mniej inspirujące dla odbiorcy.
Często też bez dodatkowych pytań i naprowadzania bywają płytkie, powierzchowne, mało odkrywcze.
Jeśli zaś chodzi o nas samych – „pseudo twórców”, zlecając pisanie AI przyczyniamy się do powstawania hiperinflacji treści, a siebie sprowadzamy do roli operatorów Chatów i Claudów. Sztukę klarownego formułowania myśli i bawienia się słowem zamieniamy na tworzenie i katalogowanie promptów. W najlepszym wypadku pozbawiamy się frajdy z pisania (ok, przyznaje, że nie każdy musi ją w ogóle odczuwać), w najgorszym oddajemy AI naszą moc operowania słowami, refleksji i krytycznego myślenia, nawet jeśli intencja jest wciąż po naszej stronie.
Najnowsze badania potwierdzają, że im więcej korzystamy z AI, tym bardziej negatywny wpływ ma to na nasze umiejętności poznawcze i myślenie krytyczne.1
Autorzy badania piszą: „W miarę jak narzędzia sztucznej inteligencji stają się coraz bardziej zintegrowane z codziennym życiem, ich wpływ na podstawowe umiejętności poznawcze wymaga uważnego rozważenia.
Nasze badania wykazały istotną, negatywną korelację między częstym używaniem narzędzi AI a zdolnościami krytycznego myślenia — korelację tę pośredniczy zjawisko odciążenia poznawczego. Sugeruje to, że choć narzędzia AI niewątpliwie przynoszą korzyści w zakresie efektywności i dostępności, mogą jednocześnie nieświadomie ograniczać zaangażowanie użytkowników w głębokie, refleksyjne procesy myślowe”.
Zrób z AI swojego sprzymierzeńca
Nie zrozum mnie źle. Nie jestem przeciwna AI. Jej możliwości wprawiają mnie w szczery zachwyt. Chcę jednak by działała na moją korzyść, a nie na moją szkodę.
Kino także stworzyli inżynierowie – bracia Lumiere. Dopiero potem nadeszli artyści. Miejmy nadzieję, że AI ostatecznie także przyczyni się do rozkwitu naszych talentów i zdolności twórczych. Aby tak sie stało, musimy jednak świadomie z niej korzystać — w taki sposób, który nas rozwija i „zmusza” do myślenia.
Jeśli chodzi o mnie, to po miesiącach prób i błędów, nasza (moja i AI) współpraca układa się coraz lepiej. Nauczyłam się czerpać z tego narzędzia jak najwięcej dla siebie i nie tylko w kontekście oszczędności czasu, ale rozszerzania perspektywy i znajdywania nowych zastosowań, które sprawiają, że szybciej się uczę.
Dzielę się tutaj moimi najbardziej sprawdzonymi formułami.
1. ROLE PLAYING – odgrywanie ról
ZASTOSOWANIE: przed ważnym spotkanie lub wystąpieniem, do którego chcesz się dobrze przygotować.
Role się odwracają! AI pyta Ciebie.
AI wciela się w X i zadaje Ci pytania – a zadaje je mądrze!. Swoje odpowiedzi możesz nagrywać, a następnie konwertowane są one w tekst, który możesz wysłać do AI. Ta analizuje Twoją odpowiedź i daje Ci feedback (bardzo konstruktywny). Następnie może pomóc ustrukturyzować Twoją wypowiedź i wskazać mocne i słabe punkty Twojego rozumowania.
Co lubię w takim systemie pracy to to, że zanim AI wykona robotę, ja muszę zrobić swoje i zastanowić się nad swoją prezentacją. Nie korzystam z gotowych rozwiązań.
Takie ćwiczenie pomaga porządkować myśli i logicznie formułować zdania. Umiejetność życiowa, którą warto pielęgnować!
2. WYJAŚNIJ JAK LAIKOWI
ZASTOSOWANIE: Gdy nie wiesz absolutnie nic o danej branży, rozwiązaniu czy firmie, a masz mało czasu, aby robić własny research. Chcesz szybko nauczyć się i zrozumieć zupełnie nowy koncept.
Poproś AI o tłumaczenie „dla laika”, „dla 7-latka”, „dla 80-latka, który nie ma wiedzy technicznej” itp. Zadawaj pytania, tak długo, aż wszystko będzie jasne.
Ja wykorzystałam m.in. by dowiedzieć się jak działa i na czym polega rozwiązanie Mobile API Platform.
Dzięki AI wiem, że to technologia, która deweloperom aplikacji pozwala błyskawicznie wdrażać funkcje mobilne bez integracji z firmami telekomunikacyjnymi. Wiem, jak firma X, która rozwija to narzędzie, zarabia na nim, wiem, jak developerzy uzyskują dostęp do narzędzi (API). ChatGPT wytłumaczył mi to bardzo obrazowo – „X acts like a traffic controller — selecting the best available telecom provider based on performance, location, or reliability”.
W 15 minut zdołałam poznać rozwiązania, które nigdy wcześniej nie były na moim radarze.
Co najlepsze, AI nie osądza cię i naprawdę nie będzie zwracać uwagi, na to jak bardzo głupie są Twoje pytania. Dlatego możesz zadawać ich, tyle ile potrzebujesz.
Wytłumaczenia, dzięki mojemu promptowi z cyklu „ API for the dummies” zawierają przykłady, porównania i analogie, które nawet osobie bez wiedzy technicznej pozwalają zrozumieć technologię.
3. PRZYSZŁOŚĆ BRANŻY X
ZASTOSOWANIE: Przyszłość trudno nam sobie wyobrazić, zwłaszcza jeśli nie mamy odpowiedniego warsztatu i zdolności. Dzięki AI zaczynasz myśleć inaczej i otwierasz się na nowe scenariusze.
AI ma dostęp do ogromnej ilości danych i szybciej wyłapuje wzorce i sygnały. Zapytaj ją jak będzie wyglądała interesująca Cię branża za 10-15 lat — co się zmieni na rynku, jakie kompetencje będą potrzebne. AI to nie wyrocznia, może się mylić, ale pomaga uruchomić wyobraźnię. Resztę oczywiście musisz zrobić Ty.
Moje pytanie dotyczyło branży agencji usług brandingowych. Odpowiedzi, jakie uzyskałam, to dobry początek do myślenia strategicznego i ukierunkowania działań.
Jeśli interesuje Cie ten temat, wklejam poniżej odpowiedzi od ChatGPT.
Punkt 6. „Rozpad agencji brandingowych jako struktur” — daje do myślenia!
4. OSOBISTY PLAN ROZWOJU
ZASTOSOWANIE: Gdy chcesz się uczyć i rozwijać w nowej dziedzinie, i nie chcesz płacić za kursy.
AI pomoże Ci wypracować Twoją własną ścieżkę rozwoju, zdefiniuje kamienie milowe, stworzy mapę kompetencji, a nawet przygotuje materiały do ćwiczeń. To Twój prywatny COACH, więc nie bój się z niego korzystać!
Ja zaczęłam od określenia dwóch ścieżek rozwoju mojej kariery, które AI zdefiniowała pod kątem teraźniejszości i przyszłości. Ostatecznie wspólnie znalazłyśmy między nimi wspólny mianownik.
Następnie, dla wybranej ścieżki otrzymałam 6-miesięczny (bardzo sensowny) plan działań, rozpisany na kilka możliwych do wdrożenia etapów.
Zmapowaliśmy również moje istniejące kluczowe kompetencje i te, których jeszcze nie posiadam, a będą niezbędne za 5-10 lat.
AI zaproponowała kursy, które mogę zrobić, aby uzupełnić „braki” i porównała je dla mnie pod względem wybranych przeze mnie kryteriów.
Ostatecznie zamiast kupować kurs, podesłałam jej przykładowe curriculuum i poprosiłam ją o przygotowanie materiałów, z których mogę samodzielnie się uczyć. Dostałam nieco teorii (dobra na start) oraz ćwiczenia do pracy samodzielnej (sic!), a także gotowe szablony do Obsydiana… o tym za chwilę.
5. SZABLON .ZIP DO ZAIMPORTOWANIA
ZASTOSOWANIE: Gdy chcesz pracować dalej metodycznie w Notion lub Osydianie, ale nie wiesz, jak skonfigurować narzędzia.
Naprawdę uczymy się, tylko kiedy robimy powtórki i własne notatki. Dlatego od jakiegoś czasu korzystam z mojego zewnętrznego mózgu-Obsydiana.
AI nauczyła mnie także tego – pracy w tym narzędziu. Wyjaśniła jak używać i jak je skonfigurować. Poszłyśmy nawet dalej — poprosiłam AI o gotowy dashboard w formie pliku .zip. Dostałam paczkę do pobrania. Potem weszłam do programu, kliknęłam Import, wybrałam plik .zip → i gotowe!
Szablony można oczywiście dostosować, ale sprawdziłam w kilku systemach i to jest naprawdę dobra baza do pracy.
Nie jest to działanie strategiczne, bo w końcu dostałam „gotowca”, ale pomaga kontynuować proces rozwoju, dzięki któremu mogę m.in. monitorować postępy realizacji ułożonego wspólnie z AI planu.
Podsumowanie
Nie wiem, co przyniesie przyszłość, którą będziemy zamieszkiwać wraz ze sztuczną inteligencją, ale jedno wydaje mi się dość oczywiste. Jak ze wszystkimi innymi narzędziami bywało, tak i tym razem, ludzie podzielą się na dwie grupy — tych, którzy będą unikali niewygody myślenia i bedą szukali szybkich powierzchownych rozwiązań, oraz tych, którzy wykorzystają potencjał nowych narzędzi, by być lepszymi i stale się rozwijać. Przepaść będzie się pogłębiać.
Jakiś czas temu w Harvard Business Review widziałam artykuł, który prognozował, że w przeciągu dekady 90% treści w internecie będzie tworzona przez algorytmy sztucznej inteligencji. Ja zamierzam zostać w tych 10%, które robią to samodzielnie. W końcu nasza ludzka wyjątkowość przez wieki opierała się na naszej zdolności do opowiadania historii, także w formie skodyfikowanej.
Przypisy:
***
- Badania takie przeprowadzono w Szwajcarii i opublikowano w Societies 2025, 15(1), 6; pod tytułem: „AI Tools in Society: Impacts on Cognitive Offloading and the Future of Critical Thinking” przez Center for Strategic Corporate Foresight and Sustainability, SBS Swiss Business School, 8302 Kloten-Zurich, Switzerland; https://doi.org/10.3390/soc15010006 ↩︎
