Jeśli tak jak ja należysz do pokolenia Milenialsów możesz pamietać te przełomowe czasy około roku 2000, kiedy telefony komórkowe stawały się coraz bardziej dostępne, ale wykonywanie połączeń i wysyłanie SMS-ów było wciąż bardzo drogie. Dlatego słowa były na wagę złota. Jeśli dysponowało się nimi bardzo precyzyjnie, można było zmieścić się w pierwszych 5 darmowych sekundach połączenia.
To były czasy! Wymagały kreatywności i dyscypliny w komunikacji. Być może cierpiał na tym savoir-vivre, ale człowiek musiał błyskawicznie przejść do sedna.
Taka technika w dziennikarstwie ma swoją nazwę. To tzw. lead, a jego pochodzenie sięga czasów II wojny światowej. Reporterzy, który nadawali z pola bitwy musieli szybko przekazać wiadomość zanim połączenie zostanie zerwane. Komunikowali więc najważniejsze rzeczy na samym początku, a gdy zostawało im czasu, podawali szczegóły.
Dziś możemy sobie pozwolić na długie rozmowy i długie teksty. Mamy nieograniczone wręcz możliwości darmowych publikacji na kanałach społecznościowych i blogach. I publikujemy, ile dusza zapragnie! Czy to jednak znaczy, że powinniśmy zalewać innych potokiem słów?
Zdolność do uwagi kurczy się jak źrenica w ostrym świetle – zamiast długich chwil skupienia odbiorcy mają coraz krótsze błyski zainteresowania, które szybko gasną pod naporem kolejnych powiadomień, „scrolli” i newsów.
Dlatego tym bardziej powinniśmy selekcjonować słowa, eliminować to, co zbędne w przekazie i zadbać o szybkie przejście do sedna. Chcemy jednak także utrzymać uwagę i zachęcić do czytania. Tekst więc nie może być „suchy”.
Tu z pomocą przychodzi stara, dobra formuła 5W1H. Konkretna. Rytmiczna. Uniwersalna.
Formuła 5W1H – czym jest i skąd się wzięła
W 1902 r. Rudyard Kipling, XX-wieczny pisarz i poeta, autor m.in. Księgi dżungli, najmłodszy laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury napisał wiersz dla dzieci – „The Elephant’s Child”.
Wierszyk opowia o małym słoniątku, które zadaje wszystkim wiele pytań. Zamiast posłusznie przyjmować świat takim, jaki jest, nieustannie drąży, chce wiedzieć „dlaczego?”, „co?”, „jak?” – co w końcu prowadzi go do przygody i przemiany. Właśnie w tym duchu Kipling wprowadza swój słynny fragment:
„I keep six honest serving-men
(They taught me all I knew);
Their names are What and Why and When
And How and Where and Who.”
Dziś formuła 6 pytań – What, Why, When, How, Where, Who, to nie tylko fundament każdego dobrego procesu analitycznego, ale też przepis na tworzenie dobrej historii oraz treści, które są wyczerpujące, konkretne i ciekawe. Stosuje się ją w marketingu, dziennikarstwie czy edukacji.
Ja proponuję stosować ją także do tworzenia struktury treści w kanałach społecznościowych, która pomaga lepiej budować kontekst, angażować odbiorcę i jasno komunikować przekaz.
5W1H – jak i kiedy stosować
Struktura 5W1H może też posłużyć Ci jako checklista, brief do posta albo punkt wyjścia do pisania. Nie trzeba używać wszystkich sześciu pytań za każdym razem – ale sięganie po 2–3 z nich pozwala nadać treści głębię i kontekst, a jednocześnie trzymać się jednego wątku i konkretu.
Zobacz podsumowanie w tabeli:
| Skrót | Pytanie | Jak to zastosować w poście? |
|---|---|---|
| What | Co? Co się wydarzyło? Co pokazujesz? | Co chcesz przekazać? Jaki temat poruszasz? Co jest sednem Twojej wiadomości? |
| Why | Dlaczego? Po co to publikujesz? | Jaki masz cel? Dlaczego ta treść jest ważna dla Ciebie lub Twojej społeczności? |
| When | Kiedy? Kiedy to miało/ma miejsce? | Czy odnosisz się do konkretnego momentu (wydarzenia, premiery, sezonu)? Czy to aktualne? |
| Where | Gdzie? Gdzie to się dzieje/działo? | Lokalizacja fizyczna lub cyfrowa – gdzie miała miejsce sytuacja lub gdzie kierujesz odbiorcę? |
| Who | Kto? Kto w tym uczestniczy? | Kto jest bohaterem posta? Kto może się z tym utożsamić? Do kogo to kierujesz? |
| How | Jak? Jak to się wydarzyło? | Jak do tego doszło? Jak wyglądało „za kulisami”? Jak można z tego skorzystać? |
Mózg lubi strukturę i do niej dąży. Pisząc treści często zachowujemy jakąś formę struktury, robiąc to nieświadomie. Raz na jakiś czas warto jednak zrobić szybki test i sprawdzić. Formuła 5W1H przyda się także, gdy mamy coś ważnego do ogłoszenia i chcemy, żeby komunikat został skutecznie dostarczony do odbiorcy.
Skorzystaj z notatki – wklej do swojego systemu notatek:
🗒️ Notatka: Noted.11/komunikacja-5W1H
Temat: 5W1H – prosty sposób na precyzyjną i angażującą treść
Teza: Dobra komunikacja jest zarówno konkretna i ciekawa – ma strukturę.
Zanim opublikujesz post, zatrzymaj się na chwilę i zadaj sobie sześć prostych pytań:
- Co? – Co chcesz przekazać? Jaki temat poruszasz? Co jest sednem wiadomości?
- Dlaczego? – Po co to publikujesz? Jaki masz cel? Dlaczego to ważne?
- Kiedy? – Czy to dotyczy konkretnego momentu lub wydarzenia? Czy jest aktualne?
- Gdzie? – Gdzie to się dzieje – fizycznie lub cyfrowo? Gdzie kierujesz odbiorcę?
- Kto? – Kto jest bohaterem treści? Do kogo to kierujesz?
- Jak? – Jak to się wydarzyło? Co działo się „za kulisami”? Jak można z tego skorzystać?
💡 Pamiętaj: Struktura nie ogranicza – ona uwalnia!
